Ściankami szczelnymi z grodzic zabezpiecza się wykop wtedy, gdy nie ma miejsca na bezpieczne skarpy, dno wykopu leży poniżej zwierciadła wody albo tuż obok stoją budynki, drogi i sieci. Grodzice pogrąża się w grunt przed rozpoczęciem robót ziemnych, a po wykonaniu obiektu odzyskuje się je lub pozostawia jako szalunek tracony.

Od jakiej głębokości wykop wymaga zabezpieczenia ścian?

Granice wyznacza rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401), które według bazy aktów prawnych Sejmu nadal obowiązuje (stan na listopad 2026 r.). Razem z przepisami o kategoriach geotechnicznych daje kilka progów:

  • do 1 m: pionowe ściany bez umocnienia, rozparcia lub podparcia tylko w gruntach zwartych i przy terenie nieobciążonym w pasie równym głębokości wykopu (§ 147 ust. 1),
  • od 1 do 2 m: wykop bez umocnień tylko wtedy, gdy pozwalają na to wyniki badań gruntu i dokumentacja geologiczno-inżynierska (§ 147 ust. 2),
  • grunt nawodniony, obciążony teren przy skarpie albo głębokość ponad 4 m: bezpieczne nachylenie skarp określa dokumentacja projektowa (§ 149),
  • rozparcia i ściany oporowe przy różnicy poziomów ponad 2,0 m: druga kategoria geotechniczna i projekt geotechniczny według rozporządzenia z 25 kwietnia 2012 r. (Dz.U. 2012 poz. 463).

Rozporządzenie z 2012 roku wymienia też ścianki szczelne wprost wśród specjalistycznych robót geotechnicznych (§ 2), obok pali, kotew gruntowych i ścian szczelinowych. Gdy brakuje miejsca na skarpy albo przepisy wymagają umocnienia, wybór pada na obudowę wykopu.

Skarpy, rozparcia czy ścianka szczelna: co wybrać?

Każdy sposób zabezpieczenia ma swoje warunki stosowania. O wyborze decydują miejsce wokół wykopu, rodzaj gruntu, poziom wody i sąsiedztwo.

Sposób zabezpieczenia Kiedy się sprawdza Ograniczenia
Wykop ze skarpami Wolny teren wokół wykopu, grunt suchy i stabilny Zajmuje dużo miejsca, przy gruncie nawodnionym nachylenie określa dokumentacja
Obudowa rozpierana Wąskie wykopy liniowe, np. pod sieci Rozpory utrudniają pracę przy większych elementach
Ścianka szczelna z grodzic Wykop przy budynkach i drogach, woda gruntowa, kurzawka Wymaga sprzętu do pogrążania i rozpoznania gruntu

Przy przebudowie dróg i obiektów mostowych ścianka szczelna często pozwala prowadzić wykop tuż obok czynnego pasa ruchu. Przy głębokim posadowieniu obok ścianek stosuje się też pale i ściany szczelinowe wykonywane z betonu kontraktorowego.

Jak grodzice chronią wykop przed wodą i kurzawką?

Ścianka szczelna to lekka konstrukcja oporowa z elementów stalowych, drewnianych, żelbetowych lub z PVC. Grodzice wsuwa się na zamki jedna po drugiej, więc tworzą ciągłą ścianę. W wykopie pełni ona kilka funkcji:

  • przejmuje parcie gruntu i chroni wykop przed osunięciem mas ziemnych,
  • ogranicza dopływ wody gruntowej do wnętrza wykopu,
  • chroni przed sufozją, czyli wynoszeniem cząstek gruntu przez przepływającą wodę,
  • zabezpiecza przed kurzawką, czyli luźnym, silnie nawodnionym osadem piaszczystym lub mułowym,
  • ogranicza wpływ robót na pobliskie budynki, drogi i sieci.

Szczelność zależy od zagłębienia grodzic. Najlepszy efekt daje ich wprowadzenie w warstwę słabo przepuszczalną pod dnem wykopu, którą wskazują badania podłoża gruntowego wykonane przed rozpoczęciem robót.

Dlaczego przy sąsiedniej zabudowie liczy się wibromłot bezrezonansowy?

Elementy ścianki szczelnej pogrąża się najczęściej wibracyjnie. Zwykły wibromłot podczas rozruchu i hamowania przechodzi przez zakres częstotliwości, w którym drgania mogą wzbudzić rezonans gruntu i pobliskich konstrukcji.

Wibromłot bezrezonansowy pozwala uniknąć szkodliwych drgań rezonansowych w trakcie rozruchu, pracy i wyhamowania, dlatego sprawdza się przy istniejącej zabudowie i infrastrukturze. Tym samym sprzętem pogrąża się także profile, kształtowniki, rury stalowe i pale drewniane.

Dla obiektów drugiej i trzeciej kategorii projekt geotechniczny określa zakres monitorowania budynków sąsiednich i otaczającego gruntu (§ 10 rozporządzenia z 2012 r.). Przy wrażliwym sąsiedztwie ustala się go przed wejściem sprzętu na budowę.

Kiedy grodzice się odzyskuje, a kiedy zostają w gruncie?

W większości wykopów ścianka jest obudową tymczasową. Po wykonaniu konstrukcji i zasypaniu wykopu elementy ścianki wyciąga się wibromłotem i wykorzystuje ponownie.

Grodzice zostają w gruncie, gdy pełnią rolę szalunku traconego albo stałej konstrukcji oporowej. Do betonowania w wykopie otoczonym ścianką często używa się pompy, o czym więcej w artykule o tym, czy możliwa jest dostawa betonu w trudno dostępne miejsce.

Przykłady prac z naszej galerii:

  • grodzice stanowiące szalunek pod fundament obiektu mostowego,
  • zabezpieczenie wykopu ściankami szczelnymi przy budowie przepompowni,
  • pogrążanie grodzic przy budowie elektrowni wodnej.

Przy planowaniu ścianki uwzględnia się też dostęp dla sprzętu. Maszyna z wibromłotem potrzebuje miejsca wzdłuż linii obudowy, a długość elementów zależy od głębokości wykopu i wymaganego zagłębienia poniżej dna.

Normą wykonawczą dla ścianek szczelnych jest PN-EN 12063:2024-10. O odzysku elementów decyduje projekt: rodzaj obiektu, czas pracy ścianki i to, czy jej wyciąganie nie naruszy gotowej konstrukcji.

W EKODROM Sp. z o.o. maszynę do pogrążania ścianek szczelnych mamy od 2017 roku, a usługę ścianek szczelnych świadczymy na terenie całego kraju i za granicą. W ofercie jest także odwodnienie wykopów igłofiltrami i pompa odwodnieniowa o wydajności 500 m3/h.

Więcej zdjęć z budów jest w galerii realizacji inżynierskich. Projekt zabezpieczenia wykopu omawiamy pod numerem 690 022 482 (pon.-pt. 7:00-15:00), a pozostałe dane są w sekcji kontakt.

Przeczytaj także: Pogrążanie grodzic: galeria realizacji

Najczęściej zadawane pytania

Czy wykop o głębokości 1,5 m trzeba zabezpieczać?

Zwykle tak, bo według § 147 rozporządzenia BHP z 2003 r. wykop bez umocnień o głębokości od 1 do 2 m wolno wykonać tylko wtedy, gdy pozwalają na to wyniki badań gruntu i dokumentacja geologiczno-inżynierska. Bez nich ściany trzeba umocnić, rozeprzeć lub wyprofilować skarpy.

Z czego wykonuje się ścianki szczelne?

Ścianki szczelne wykonuje się z grodzic stalowych, drewnianych, żelbetowych lub z PVC, łączonych na zamki w ciągłą ścianę. Przy głębszych wykopach najczęściej stosuje się grodzice stalowe, które można pogrążać wibracyjnie i odzyskać. Wykonawstwo opisuje PN-EN 12063:2024-10.

Czy grodzice można pogrążać blisko budynków?

Tak, pod warunkiem doboru metody ograniczającej drgania, np. wibromłota bezrezonansowego, który unika szkodliwych drgań rezonansowych przy rozruchu i wyhamowaniu. Dla obiektów drugiej i trzeciej kategorii projekt geotechniczny określa też monitoring budynków sąsiednich (§ 10 rozporządzenia z 2012 r.).

Czy ścianka szczelna całkowicie zatrzymuje wodę gruntową?

Ścianka szczelna ogranicza dopływ wody, ale jej skuteczność zależy od zagłębienia grodzic i szczelności zamków. Najlepiej działa wprowadzona w warstwę słabo przepuszczalną pod dnem wykopu. Przy wysokiej wodzie łączy się ją z igłofiltrami i pompą, np. o wydajności 500 m3/h.

Czy EKODROM pogrąża grodzice poza województwem podlaskim?

Tak, pogrążanie grodzic wykonujemy na terenie całego kraju, a także za granicą. Maszynę do pogrążania ścianek szczelnych kupiliśmy w 2017 roku, a do odwodnienia wykopów mamy igłofiltry i pompę o wydajności 500 m3/h. Zakres i termin prac ustalamy po zapoznaniu się z projektem.

Jakie badania wykonać przed pogrążaniem grodzic?

Przed pogrążaniem grodzic wykonuje się rozpoznanie podłoża: wiercenia, sondowania i pomiar zwierciadła wody. Wyniki pokazują, czy ściankę szczelną da się pogrążyć wibracyjnie i na jaką głębokość. Konstrukcje oporowe przy różnicy poziomów powyżej 2,0 m wymagają projektu geotechnicznego.