Mieszankę CBGM stosuje się w podbudowie zasadniczej lub pomocniczej drogi, gdy warstwa ma przenosić obciążenia od ruchu jako sztywniejsza płyta z kruszywa związanego cementem. Klasę wytrzymałości, w naszej ofercie od C 0,4/0,5 do C 6/8, dobiera się do kategorii ruchu KR i roli warstwy. Wymagania dla mieszanek określa PN-EN 14227-1:2013-10.
Czym jest mieszanka CBGM i czym różni się od stabilizacji gruntu?
CBGM to skrót od angielskiego Cement Bound Granular Mixture, czyli mieszanki kruszywa związanej cementem. Składa się z kruszywa o określonym uziarnieniu, cementu i wody, a po zagęszczeniu i związaniu tworzy jednorodną warstwę o dużej sztywności.
Na budowach dróg spotyka się kilka rozwiązań z udziałem cementu i bez niego:
- mieszanka związana cementem z wytwórni, rozkładana i zagęszczana na budowie,
- grunt stabilizowany cementem in situ, w którym spoiwo miesza się z gruntem rodzimym bezpośrednio na trasie,
- kruszywo stabilizowane cementem opisywane wytrzymałością Rm, np. 1,5, 2,5 lub 5,0 MPa,
- mieszanka niezwiązana, w której ziarna trzymają się wyłącznie dzięki zagęszczeniu i zaklinowaniu.
Mieszanka z wytwórni ma przewagę powtarzalności: składniki dozuje się według receptury w stałych warunkach, zamiast rozsiewać cement i mieszać go z gruntem na trasie. Stabilizacja in situ pozwala za to wykorzystać grunt rodzimy bez jego wywożenia.
W ofercie naszej wytwórni betonu i mieszanek związanych cementem są zarówno mieszanki CBGM, jak i kruszywa stabilizowane cementem o wytrzymałości Rm 1,5, 2,5 i 5,0 MPa. Który materiał zastosować, wskazuje projekt konstrukcji nawierzchni i specyfikacja techniczna.
Jakie klasy CBGM i do jakich kategorii ruchu?
Kategoria ruchu KR opisuje obciążenie drogi ruchem samochodowym, wyrażone w osiach obliczeniowych 100 kN według Katalogu typowych konstrukcji nawierzchni podatnych i półsztywnych. Im wyższy numer kategorii, tym większe obciążenie i wyższe wymagania wobec podbudowy.
Klasę wytrzymałości mieszanki oznacza się literą C i parą liczb, np. C 3/4. Wyższe wartości oznaczają większą wytrzymałość na ściskanie. Zestawienie klas z oferty naszej wytwórni:
| Klasa mieszanki | Podbudowa zasadnicza | Podbudowa pomocnicza |
|---|---|---|
| C 0,4/0,5 | KR1-KR2 | nie dotyczy |
| C 1,5/2 | KR1-KR2 | nie dotyczy |
| C 3/4 | KR1-KR2 | KR3-KR4 |
| C 5/6 | KR3-KR4 | KR5-KR6 |
| C 6/8 | KR5-KR6 | nie dotyczy |
Zestawienie ma charakter orientacyjny. Ostateczną klasę i grubość warstwy określa projekt konstrukcji nawierzchni, z uwzględnieniem nośności podłoża i materiału warstw leżących wyżej.
Kiedy podbudowa z CBGM ma przewagę nad kruszywem niezwiązanym?
Podbudowa związana cementem rozkłada obciążenie na większą powierzchnię niż warstwa z kruszywa niezwiązanego. Sprawdza się więc tam, gdzie:
- podłoże ma słabszą nośność, a konstrukcji nie można dowolnie pogrubić,
- droga przenosi ruch ciężki, np. dojazd do strefy przemysłowej lub zakładu,
- warstwa jest narażona na zawilgocenie, a materiał ma mniej reagować na wodę,
- potrzebna jest równa, sztywna baza pod warstwy asfaltowe.
Mieszanki związane cementem mają też słabą stronę: skurcz i spękania, które mogą odbijać się w warstwach asfaltowych. Projektanci ograniczają to zjawisko m.in. przez nacinanie szczelin lub wstępne mikrospękanie podbudowy.
Gdy podłoże wymaga wzmocnienia, o rozwiązaniu decydują wyniki badań nośności podłoża. Stosuje się wtedy np. stabilizację cementową in situ albo wymianę gruntu na kruszywo z naszych złóż.
Rolę warstw związanych cementem w ochronie konstrukcji przed wodą i mrozem opisuje też artykuł o klasyfikacji mrozoodporności betonu.
Jak wbudowuje się CBGM, żeby osiągnęła wymaganą klasę?
Mieszanka powstaje w wytwórni, gdzie kruszywo, cement i wodę dozuje się według receptury. Na budowie rozkłada się ją równą warstwą i zagęszcza walcami, zanim zacznie wiązać. Wilgotność mieszanki musi być zbliżona do optymalnej, bo od niej zależy skuteczne zagęszczenie.
Po zagęszczeniu warstwę chroni się przed wysychaniem i mrozem, podobnie jak świeży beton. Nie układa się jej na zamarzniętym podłożu ani w czasie intensywnych opadów. Zgodność z zamówioną klasą potwierdzają badania wytrzymałości na ściskanie próbek z mieszanki.
Przed zamówieniem mieszanki ustala się z projektu i harmonogramu robót:
- klasę wytrzymałości i rodzaj podbudowy,
- grubość i powierzchnię warstwy, czyli potrzebną ilość mieszanki,
- tempo układania, tak aby każda partia została zagęszczona przed rozpoczęciem wiązania,
- zakres badań kontrolnych na budowie.
Nasza wytwórnia w Augustowie przy ul. Produkcyjnej 4 wytwarza mieszanki zgodnie z PN-EN 14227-1:2013-10. Zakładowa Kontrola Produkcji obejmuje każdy etap produkcji, a jakość potwierdzają badania w laboratorium wewnętrznym i zewnętrznym. Szerzej opisuje to artykuł o tym, jak działa kontrola jakości w betoniarni.
Jako EKODROM Sp. z o.o. od 2017 roku realizujemy kontrakty jako generalny wykonawca dróg, ulic i obiektów inżynierskich, a w 2019 roku wygraliśmy przetarg na przebudowę 12-kilometrowego odcinka drogi wojewódzkiej z obiektami inżynierskimi.
W galerii realizacji są m.in. zdjęcia ze stabilizacji cementowej in situ przy strefie ekonomicznej i ze wzmocnienia podłoża drogi wojewódzkiej 663.
Pytania o mieszanki CBGM i roboty drogowe przyjmuje sekretariat pod numerem 733 228 789 (pon.-pt. 7:00-15:00), a pozostałe dane są w sekcji kontakt.
Przeczytaj także: Przebudowa ulic: galeria realizacji
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza skrót CBGM?
CBGM to Cement Bound Granular Mixture, czyli mieszanka kruszywa związana cementem, stosowana w podbudowach dróg. Wymagania dla tych mieszanek określa PN-EN 14227-1:2013-10. Mieszanka składa się z kruszywa, cementu i wody, a jej klasę zapisuje się np. jako C 3/4.
Czym CBGM różni się od chudego betonu?
CBGM ma wilgotną konsystencję i zagęszcza się ją walcami jak warstwę kruszywa, a beton niskiej klasy, np. C8/10, ma konsystencję określaną według PN-EN 206+A2:2021-08 i zagęszcza się go zwykle wibracyjnie. Różne są też normy: CBGM opisuje PN-EN 14227-1.
Jaką klasę CBGM stosuje się przy ruchu KR1-KR2?
Przy ruchu KR1-KR2 nasza oferta przewiduje w podbudowie zasadniczej klasy C 0,4/0,5, C 1,5/2 i C 3/4. Kategorię ruchu ustala się według Katalogu typowych konstrukcji nawierzchni podatnych i półsztywnych. Ostateczny wybór klasy i grubości warstwy należy do projektanta.
Czym różni się podbudowa zasadnicza od pomocniczej?
Podbudowa zasadnicza przejmuje obciążenia bezpośrednio spod warstw asfaltowych, a pomocnicza przekazuje je dalej na podłoże. Ta sama klasa może więc pracować w obu warstwach przy różnym ruchu: C 5/6 w naszej ofercie to podbudowa zasadnicza dla KR3-KR4 i pomocnicza dla KR5-KR6.
Jak sprawdza się wytrzymałość mieszanki CBGM?
Wytrzymałość CBGM sprawdza się w badaniu na ściskanie próbek wykonanych z mieszanki po określonym czasie dojrzewania. Wynik porównuje się z klasą zamówioną według PN-EN 14227-1. Nasza produkcja jest objęta Zakładową Kontrolą Produkcji z laboratorium wewnętrznym i zewnętrznym.
Kiedy zamiast CBGM wystarczy podbudowa z kruszywa niezwiązanego?
Wystarczy wtedy, gdy dopuszcza ją projekt dla danej kategorii ruchu. Specyfikacje oparte na WT-4 dopuszczają podbudowę zasadniczą z mieszanki niezwiązanej z kruszywa łamanego kategorii C90/3 przy ruchu KR1-KR6. O wyborze decydują też nośność podłoża i grubość konstrukcji.